სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობა რძის ნაწარმის ფალსიფიკაციისთვის

საქართველოს კანონმდებლობის თანახმად („რძისა და რძის ნაწარმის შესახებ“ ტექნიკური რეგლამენტი), პროდუქტი, რომელშიც რძის ცხიმი ჩანაცვლებულია მცენარეული ცხიმით, ან სხვა ინგრედიენტებით, არ წარმოადგენს რძის პროდუქტს და მასზე რძის პროდუქტის დასახელების (კარაქი, არაჟანი, მაწონი და სხვა) მითითება აკრძალულია. წინააღმდეგ შემთხვევაში, მომხმარებელი შეცდომაში შედის და რძის ნაწარმის ნაცვლად, თავისდაუნებურად სხვა პროდუქტს იძენს.

„რძისა და რძის ნაწარმის შესახებ“ ტექნიკური რეგლამენტის მოთხოვნების შესრულების კონტროლს სურსათის ეროვნული სააგენტო (სეს) ახდენს. წელიწადში რამდენიმე ათეული ნიმუშის შემოწმება ხდება. დარღვევების გამოვლენის შემთხვევაში, სეს ავალებს მეწარმეებს სურსათის შესაბამისი პარტიები სავაჭრო ქსელიდან ამოიღონ და მწარმოებლებს/დისტრიბუტორებს აჯარიმებს ეტიკეტირების წესების დარღვევის გამო 200-დან 600 ლარამდე.

საკითხის აქტუალურობიდან გამომდინარე რძის ნაწარმში მცენარეული ცხიმის შემცველობას წლების მანძილზე ჩვენც ვამოწმებდით. ბოლო წლებში ჩვენს მიერ ჩატარებული კვლევების შედეგები იხ. https://www.momxmarebeli.ge/articles/%E1%83%A1%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%97%E1%83%98/6737?f=2, https://www.momxmarebeli.ge/articles/%E1%83%A1%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%97%E1%83%98/6715?f=2, https://www.momxmarebeli.ge/articles/%E1%83%A1%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%97%E1%83%98/6709?f=2 სახელმწიფოს მიერ გატარებული ზომების მიუხედავად, სეს-ისა, თუ ჩვენი ყოველი შემოწმების შედეგად, რძის ნაწარმში მცენარეული ცხიმი რიგ პროდუქტებში მაინც ფიქსირდებოდა (სეს-ის მიერ ჩატარებული კვლევების შედეგები იხ. https://nfa.gov.ge/Ge/StateControl - მონიტორინგი). განსაკუთრებით საგულისხმო ის იყო, რომ ზოგიერთი მწარმოებლის პროდუქციაში ეს დარღვევა განმეორებითაც არაერთხელ დაფიქსირდა. როგორც ჩანს, კანონით გათვალისწინებული სანქციები და სეს-ის მიერ განხორციელებული კონტროლის მასშტაბი არ იყო საკმარისი ამ პრობლემის აღმოსაფხვრელად.

2021 წელს სეს-ის მიერ გამოქვეყნებული კონტროლის შედეგების გაცნობისას, შევამჩნიეთ, რომ რძის ნაწარმში მცენარეული ცხიმების გამოვლენის შემთხვევებს მიწერილი ჰქონდა, რომ ინფორმაცია ფინანსთა სამინისტროს გადაეგზავნა.

როგორც აღმოჩნდა, 2021 წლიდან სეს-ს დაუწყია რძის ნაწარმში მცენარეული ცხიმების გამოვლენის შემთხვევებთან დაკავშირებით ფინანსთა სამინისტროს საგამოძიებო სამსახურის ინფორმირება (იხ. სეს-ის 25.08.21-ის წერილი). ეს უწყება პასუხისმგებელია ფალსიფიკაციის წინააღმდეგ ბრძოლაზე.

სეს-ის ეს ნაბიჯი მისასალმებელია. თუმცა, პირველი კითხვა რაც გაჩნდა, ის იყო, თუ რატომ არ ხდებოდა საგამოძიებო სამსახურის ინფორმირება 2021 წლამდე. ამაზე სეს-მა მხოლოდ ის გვიპასუხა, რომ „პრაქტიკა შეიცვალა“ (იხ. სეს-ის 16.09.21.-ის წერილი).

გარდა ამისა, შევამჩნიეთ, რომ სეს-მა ზემოაღნიშნული ყველა დარღვევის ფაქტებთან დაკავშირებით არ მოახდინა საგამოძიებო სამსახურის ინფორმირება. კერძოდ, 16 სექტემბრის მდგომარეობით, გამოვლინდა 10 დარღვევა, თუმცა, მხოლოდ 7 დარღვევასთან დაკავშირებით მიეწოდა ინფორმაცია საგამოძიებო სამსახურს.

განსაკუთრებით თვალშისაცემია, რომ ინფორმირება არ მოხდა შპს რესპუბლიკის პროდუქციაში გამოვლენილ დარღვევებზე, მაშინ როდესაც ამ კომპანიის რძის ნაწარმში 2019-2021 წლებში მცენარეული ცხიმი 11-ჯერ გამოვლინდა, როგორც ჩვენი, ისე სეს-ის მიერ ჩატარებული შემოწმებების დროს.

მას შემდეგ, რაც სეს-ს დავუსვით კითხვა, თუ რატომ არ მოხდა ყველა შემთხვევასთან დაკავშირებით საგამოძიებო სამსახურის ინფორმირება, დარჩენილ 3 ფაქტზე შეტყობინებები დამატებით გაიგზავნა საგამოძიებო სამსახურში (იხ. სეს-ის 04.10.21-ის წერილი დანართით და სეს-ის 07.10.21-ის წერილი დანართით).   

რთულია სეს-ის ზემოთ აღწერილი პრაქტიკის ახსნა. ერთი რამ აშკარაა, რომ სეს-ის მიერ სავარაუდო სისხლისსამართლებრივ დანაშაულზე სამართალდამცავი ორგანოების ინფორმირება სათანადოდ არ ხდებოდა.

ჩვენ ჯერ კიდევ 2019 წელს ვწერდით, რომ სეს-ის ზედამხედველი უწყებები (გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტრო, სახელმწიფო აუდიტის სამსახური) არ ახდენენ იმის მონიტორინგს, თუ როგორ ხორციელდება სეს-ის მიერ გადაწყვეტილებების მიღება სამართალდამცავი ორგანოებისადმი საქმეების გადაგზავნასთან დაკავშირებით და ამ პრაქტიკის შეცვლას მოვითხოვდით (იხ. ჩვენი სტატია).

ჩვენ ფინანსთა სამინისტროს საგამოძიებო სამსახურისგანაც გამოვითხოვეთ ინფორმაცია ზემოაღნიშნულ შეტყობინებებზე მისი რეაგირების შესახებ. თავდაპირველად (25 აგვისტოთი დათარიღებული წერილით) სამსახური მხოლოდ 2 საქმესთან დაკავშირებით გამოძიების დაწყებაზე იუწყებოდა. მიუხედავად იმისა, რომ იმ დროისათვის სეს-ს უკვე 7 შემთხვევასთან  დაკავშირებით ჰქონდა სამსახურში შეტყობინება გაგზავნილი.

მხოლოდ სეს-იდან მისი შეტყობინებების გამოთხოვისა და მათი საგამოძიებო სამსახურში გაგზავნის შემდეგ, ამ უკანასკნელმა გვაუწყა, რომ ათივე შემთხვევასთან დაკავშირებით მოახდინა რეაგირება (3 ნოემბრის წერილი): 4 შემთხვევასთან დაკავშირებით დაიწყო გამოძიება, 5 შემთხვევაში ინფორმაცია დაერთო უკვე წარმოებაში არსებულ საქმეებს, ხოლო 1 შემთხვევაში გამოძიება არ დაწყებულა, ვინაიდან სავარაუდო ფალსიფიცირებული საქონლის მწარმოებელი სხვა სახელმწიფოში მოქმედი კომპანია იყო და აღნიშნული საქონელი უკვე ამოღებული იყო სავაჭრო ქსელიდან.

იმედი გვაქვს, რომ რძის ნაწარმში მცენარეული ცხიმის გამოყენების შემთხვევებთან დაკავშირებით სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობის დაკისრება ხელს შეუწყობს ამ დარღვევის აღმოფხვრას.

როგორც ვხედავთ, ამ მიმართულებით სახელმწიფო უწყებების საქმიანობის საზოგადოებრივ მონიტორინგს თავისი შედეგები გამოაქვს.  ასე რომ, ჩვენ მომავალშიც მივადევნებთ თვალს ამ საკითხზე სახელმწიფოს ქმედებებს და ამის შესახებ ინფორმაციას გავავრცელებთ.

22.11.2021


კომენტარის გასაკეთებლად გთხოვთ გაიაროთ ავტორიზაცია